aktualizacja: 21/06/06 ref_psych(1),ref_trzezw(1),ref_soba(1)

 obecnie artykułów: 58   

Masz trudności ze sobą? Szukaj pomocy!

Nowości!Zapisz się
Poprzednia strona Lista stron Losowa strona Dodaj stronę Następna strona Katolik.pl - strona główna

Konkurs - proszę oddaj głos Konkurs www Adonai.pl Laboratorium wiary i kultury

||| Persona - refleksje filozoficzno-teologiczne - osoba a społeczeństwo

refleksje filozoficzno-teologiczne

 
   Osoba a społeczeństwo.

  1. Ograniczenie społeczne wolności osobowej
Osoba ludzka jest podmiotem prawa i moralności we własnym życiu. Ale ludzkość składa się nie z jednej, lecz wielu jednostek, a wszystkie one są osobami ludzkimi, to jest podmiotami prawa moralnego w życiu doczesnym. Powstaje stąd cały zespół praw i obowiązków moralnych jednych ludzi wobec drugich. Wspólna natura ludzka daje im takie same podstawowe prawa osobowe, ale stosunki wzajemne, ciągłe styczności i nieustanna wymiana wartości stwarzają ograniczenia tych praw w postaci wzajemnych obowiązków. Każda osoba ludzka ma prawo do swobodnego rozwoju swojego ja, ale życie społeczne stwarza konieczność uszanowania wolności innych ludzi, a dalszą tego konsekwencją jest ograniczenie własnej swobody. Ojciec, który utrzymuje rodzinę, musi nieraz dla celów zarobkowych zrezygnować z dalszych studiów. Współlokator musi dostosować nieraz swój rozkład dnia do trybu życia innych współmieszkańców. Rezygnacja z pewnego zakresu wolności może dotyczyć nie tylko innych konkretnych osób, ale przybrać charakter ogólnospołeczny. Każdy obywatel rezygnuje z części swojego dochodu w postaci podatków na rzecz państwa. Żołnierz rezygnuje ze swej niezależności na okres służby dla dobra państwa. W każdym z tych wypadków następuje wyrzeczenie się, przynajmniej częściowo, swej wolności, a więc swych praw osobowych na rzecz wolności innych osób, na rzecz ich praw osobowych. W każdym wypadku rezygnacja dotyczy mniejszego dobra na rzecz większego. Z tego też powodu nie wolno synowi rezygnować ze swego powołania kapłańskiego, ażeby nie sprzeciwić się woli rodziców.

  2. Działalność społeczna i odpowiedzialność
Dopełnienie osobowe nie może być osiągnięte inaczej jak tylko w warunkach życia społecznego. Dzięki temu dokonuje się niejako rozszerzenie i wzbogacenie osobowości ludzkiej. Jednostka nie może zrealizować swego własnego, osobowego dobra inaczej jak tylko przez dobro społeczne. Dlatego też wybiera w sposób wolny i świadomy życie zbiorowe, życie grupy osób zdążających do wspólnego dobra, którym jest doskonalenie osobowe, osiągnięcie pełnej wartości osobowej swych członków. Społeczność istnieje przez i dla osób ludzkich, dobro osobowe jest jej jedynym i ostatecznym celem. Działalność społeczna jest to zespół czynności osób ludzkich, ale jedynie jednostka jest odpowiedzialna moralnie. O pokoju, czy wojnie decyduje ostatecznie jeden, czy kilku ludzi. Nie mając jednak bytu osobowego, społeczność nie ponosi odpowiedzialności moralnej za działalność społeczną. Odpowiedzialność ta spada na osoby ludzkie, członków społeczności. To jest źródło odpowiedzialności zbiorowej.

  3. Porządek społeczny
Wielość czynności i stosunków społecznych wymaga ich uporządkowania dla skierowania ku wspólnemu celowi, jakim jest dobro wspólne. To jest źródło porządku społecznego. Prawa i obowiązki społeczne mogą odnosić się do różnych kategorii działalności społecznej. Można stąd wyróżnić kategorie porządków społecznych:
  - społeczny – odnosi się do życia rodzinnego i zawodowego,
  - polityczny – dotyczy życia państwowego i międzynarodowego,
  - gospodarczy – ustrój pracy, własności, podział dochodu społecznego.
Porządek społeczny we wszystkich swych przejawach to porządek życia doczesnego. Nie może on naruszyć moralnych praw i obowiązków osoby ludzkiej, nie może przeszkodzić jej w realizacji celów nadprzyrodzonych. Dlatego też porządek społeczny podlega porządkowi prawa naturalnego, gdyż ostatecznym jego celem jest ułatwić osobie ludzkiej spełnienie jej nadprzyrodzonego powołania.

Literatura: Strzeszewski Czesław, Katolicka Nauka Społeczna, s.377-382.

Ks. Mariusz Grabas

<< powrót 

   
Pytanie